De basis: de kroon van jouw tijdsmeter begrijpen
Bijna elk traditioneel horloge bezit een klein, essentieel onderdeel: de kroon. Dit is dat draaibare knopje aan de zijkant van de kast. De kroon regelt veel functies van jouw geliefde uurwerk. Voordat je begint met het juiste horloge tijd instellen, moet je weten wat deze kroon doet. De meeste kronen hebben twee of drie standen, ook wel klikposities genoemd. Dit is cruciaal voor het correct afstellen van je polshorloge. Naast de tijd correct afstellen, is het inkorten van de horlogeband ook een belangrijke handeling voor een perfecte pasvorm.
Stand 1: de neutrale positie
Wanneer de kroon helemaal is ingedrukt, bevindt deze zich in de neutrale positie. Bij een mechanisch horloge beschermt deze stand het uurwerk tegen stof en vocht. Bij een modern quartz horloge houdt deze stand de batterijstroom op een normale manier vast. Je kunt het horloge nu gewoon dragen. Dit is de positie voor dagelijks gebruik.
Stand 2: de eerste klik – het aanpassen van de datum
Duw de kroon voorzichtig een klein stukje naar buiten, tot je een duidelijke ‘klik’ hoort. Dit is de eerste positie. In deze stand stel je vaak de datum in. Draai je aan de kroon, dan merk je dat de datum op de wijzerplaat verandert. Let goed op, zeker als je een datumaanduiding op je horloge aanpassen wilt. Veel horlogemakers adviseren om de datum niet in te stellen tussen 21:00 uur ’s avonds en 03:00 uur ’s ochtends. Waarom? Omdat binnen die uren het datummechanisme intern al bezig is met de overgang naar de volgende dag. Je forceert dan iets wat al in werking is, wat op de lange termijn schade aan het delicate binnenwerk veroorzaakt.
VIDEO: Stalen horlogeband inkorten in 2 minuten | Kish.nl
Stand 3: de tweede klik – de tijd instellen
Trek de kroon helemaal uit, tot je de tweede, meest uitgeschoven positie bereikt. In deze stand kun je de uren en minuten instellen. Je draait aan de kroon en ziet de wijzers bewegen. Dit is het moment om jouw nieuwe horloge tijd correct zetten. Mocht de band van je horloge te groot zijn, dan lees je hier hoe je een horloge kleiner maken kunt aanpakken. Zorg ervoor dat je, zeker bij horloges met een 12-uurs aanduiding, oplet of het dag of nacht is. Als je bijvoorbeeld 10 uur instelt, maar het is 10 uur ’s avonds, dan moet je de wijzers een volledige ronde verder draaien totdat je weer de middag passeert. Dit voorkomt dat je dag en nacht verwisselt op de 24-uursindicator, mocht jouw model die hebben.
Speciale gevallen: chronografen en digitale modellen
Niet elk horloge werkt met een simpele twee- of drie-standen kroon. Sommige modellen hebben extra knoppen, vaak aan de rechterkant van de kast, naast de kroon. Dit zijn de zogenaamde pushers voor de chronograaffunctie – de stopwatch. Bij het chronograaf horloge tijd afstellen is de kroon nog steeds de hoofdspeler voor de basis tijd. De pushers gebruik je apart.
• Meestal start de chronograaf met de bovenste pusher.
• Stoppen doe je met dezelfde pusher.
• De onderste pusher zet de chronograafwijzer terug naar nul.
• De kroon gebruik je, nadat je hem uitgetrokken hebt (stand 3), om de basis tijd te verzetten.
Digitale horloges vormen een ander verhaal. Hier bedien je het digitaal horloge instellen vaak via kleine knopjes rondom de kast, meestal gelabeld met ‘Mode’, ‘Light’ en ‘Adjust’. Druk op ‘Adjust’ om in de instelmodus te komen. Je wisselt dan met ‘Mode’ tussen de seconden, uren, minuten en datumvelden. De tijd stel je dan bij met de plus- of min-knoppen.
De stille kracht van het opwinden
Als je een mechanisch horloge bezit dat je handmatig moet opwinden, is dit een integraal onderdeel van het ’tijd instellen’. Voordat je de tijd exact afstelt, moet het horloge voldoende energie hebben. Dit is essentieel voor een stabiele gangreserve.
Hoe wikkel je jouw mechanische horloge correct op?
• Zorg dat de kroon volledig is ingedrukt (stand 1).
• Draai de kroon met de klok mee. Sommige mensen draaien liever tegen de klok in; dit hangt af van het kaliber, maar met de klok mee is de algemene regel.
• Wikkel tot je lichte weerstand voelt. Forceer nooit! Als je weerstand voelt, is de veer maximaal gespannen. Bij een volledig leeg horloge zijn dit vaak twintig tot dertig volledige windingen.
Als je een automaat (zelfopwindend) bezit, is opwinden minder vaak nodig, maar na een periode van inactiviteit geef je het een paar keer opwinden voordat je de tijd gaat zetten.
Omgaan met tijdzones en de zomertijd
Reizen is prachtig, maar het verstoort de perfecte afstemming van jouw horloge op jouw thuisbasis. Het zomertijd horloge aanpassen is tegenwoordig gelukkig vaak eenvoudig. Heb je een wereldtijdhorloge (GMT), dan is het nog makkelijker. Je trekt de kroon uit naar de datumstand (stand 2) en draait dan alleen aan de 24-uursring of de GMT-wijzer, zonder dat de minuten veranderen.
Bij een standaard horloge zonder GMT-functie is het simpelweg de minutenwijzer een uur vooruit of achteruit draaien. Denk er dan wel aan dat je de datum niet per ongeluk verschuift als je door de ‘middernacht’ grens gaat tijdens het bijstellen.
Tips voor het onderhoud tijdens het afstellen
Elke keer dat je de kroon beweegt, oefen je druk uit op de pakkingen rond de kroonstift. Dit zijn de kleine ringetjes die jouw horloge waterdicht houden. Na het juiste horlogekroon terugduwen, zorg je ervoor dat deze stevig vastzit. Dit is de belangrijkste stap om te voorkomen dat water of stof binnendringt.
Wees altijd zachtaardig. Haast is de vijand van precisie-instrumenten. Als je merkt dat de kroon stroef draait of als hij niet goed in de kast klikt, forceer dan niet. Het kan zijn dat er vuil onder zit, of dat er een tandje van het uurwerk is geraakt. In dat geval is een bezoek aan een vakman voor een kleine revisie van het horloge kroon mechanisme de beste investering.
Veelgestelde vragen over het instellen van jouw tijd
Mijn horloge loopt achter na het vervangen van de batterij, hoe corrigeer ik dit?
Zodra de batterij vervangen is, moet je de kroon naar de tijdinstelpositie (stand 3) trekken. Draai de wijzers naar de actuele tijd. Als je een datum hebt, stel je die eerst correct in (stand 2) voordat je de algemene tijd definitief vastzet (stand 3). Zorg dat je de secondewijzer stopt op een exact moment, bijvoorbeeld wanneer een digitale klok 00 seconden aangeeft, voor maximale precisie.
Verrijkende links
Ontdek essentiële bronnen die we hebben verzameld over Horloge verstellen: eenvoudige stappen voor de juiste tijd.
• tijd instellen op een digitaal horloge • Horloge.nl
Wat is de beste manier om de tijd van een duikhorloge in te stellen?
Bij veel duikhorloges is de kroon geschroefd om maximale waterdichtheid te garanderen. Je moet de kroon eerst losdraaien (tegen de klok in draaien totdat deze ‘los’ voelt) voordat je hem naar buiten kunt trekken voor het instellen van de tijd (stand 3). Na het instellen, duw je de kroon terug tegen de kast en draai je hem stevig vast (met de klok mee) totdat hij vastzit. Dit sluit de waterdichtheid af.
Mag ik de tijd instellen als het horloge nat is?
Nee, dit doe je absoluut niet. Als het horloge nat is, zijn de pakkingen onder spanning. Het uittrekken van de kroon terwijl er waterdruk is, of als het horloge nat is, kan de waterdichtheid direct compromitteren. Droog je horloge altijd eerst volledig af voordat je de kroon bedient, zeker na het zwemmen of douchen.